دانش آموزان و دانش جویان دارای انگیزش

دانش آموزان و دانش جویان دارای انگیزش معلمان به طور معمول دانش آموزانی را که سخت کوش، ساعی و علاقه مند به دروس باشند، در زمره دانش آموزان خوب قرار می دهند و یا به طور خلاصه می گویند: دانش آموزان خوب، آن هایی هستند که در دروس خود انگیزه دارند. احیاناً منظور ایشان دانش آموزانی که در فعالیت های آموزشی خود موفق هستند. به طور کلی،همه انسان ها به جز بیماران روحی- روانی برای برخی کارها انگیزه دارند و برای برخی دیگر هیچ انگیزه ای ندارند. همواره دیده ایم که بعضی از جوانان به طور مثال برای فوتبال انگیزه دارند، برخی دیگر فرضاً برای خرید موتور سیکلت و برخی هم برای ایجاد ناراحتی برای دیگران انگیزه دارند.در واقع همگی برای کاری برانگیخته شده اند و دلیلی ندارند که این کار همواره تکالیف آموزشگاه باشند . در شرح فوق در زمینه ی ویژگی دانش آموز خوب می بینیم که نوعاً معلمان بر هوش تأکید نسبتاً کمی دارند وبیش از هوش به عنوان یک کیفیت خوب، انگیزش دارای اهمیت است.  همواره دانش آموزان سخت کوش هستند که در کارهای خود پیشرفتی هرچند کند، اما یکنواخت دارند و هم چنین دانش آموزانی با هوش هستند که از توانایی های خود به خوبی بهره نمی گیرند.  معلمان به طور معمول داشتن دانش آموزان نوع اول را بر نوع دوم ترجیح می دهند. این معلمان بر این باورند که دانش آموزان دارای انگیزش حتی اگر از پیشرفت اندکی برخوردار باشند در محدوده ی توانایی خود عمل می کنند. بنابراین، تلاش برای افزایش انگیزش تحصیلی از اهمیت بسزایی برخوردار است(بیابان گرد، 1387). شناخت انگیزش انسان

پیش از پرداختن به انگیزه ی تحصیلی و افزایش آن لازم است به انگیزش انسان به طور کلی توجه کنیم. نظریه پردازان و پژوهشگران در مورد انگیزش انسان به دو مقوله نظر دارند: انگیزه ی بیرونی و انگیزه درونی. درانگیزه ی بیرونی یک عامل خارجی فرد را به انجام کاری خاص برمی انگیزد. برای مثال، کودکی اتاقش را تمیز می کندتا والدینش او را به سینما ببرند یا دانش آموزی که تکالیفش را به خوبی انجام می دهد تا اجازه داشته باشد دربازی فوتبال شرکت کند. اگر چه در این دو مورد با انجام خوب کار مواجه ایم، اما هیچ یک از این دو کودک،تکلیف خود را به خاطر خود آن کار انجام نداده اند. بلکه تلاش آنها فقط برای دستیابی به چیز دیگری است،اما هنگامی که انسان، با انگیزه ی درونی کاری را انجام می رساند،صرفاً آن را برای خود آن می خواهد و نتیجه ای جداگانه را به انجام می رساند، و حتی اگر از کار خود هیچ نتیجه مطلوبی هم نمی گیرد، باز هم از این کار که آن را انجام داده است، احساس پشیمانی نمی کند، در مورد چنین کسی هرگز به تشویق نیاز نیست. این گونه افراد درضمن پرداختن به فعالیت خود، از دیگر امور غافل می شوند و فقط به کار خود توجه دارند.نظریه پردازان حالتی را « در جریان بودن » چنین نامیده اند. یعنی فرد آن چنان با دقت معطوف به فعالیت خویش است، که عاملهای محیطی بر وی هیچ تأثیری ندارد. اگر چه در بیشتر کلاس های درس می توانیم هم انگیزه بیرونی و هم درونی را مشاهده کنیم، اما وجه غالب با انگیزه ی بیرونی است. نمره های خوب، برچسب های رنگارنگ، ستایش از عملکرد مناسب و غیره. همچنین تنبیه کردن نیز به عنوان روشی برای افزایش انگیزه (بیرونی) همواره در نظر گرفته می شود (مانند محروم کردن دانش آموزان از بازی، نگه داشتن دانش آموز در مدرسه، اخراج دانش آموز و غیره)، البته نشانه های انگیزه درونی نیز گاه به گاه در مدارس یافت می شود. برای مثال بعضی از دانش آموزان به مطالعه کردن علاقه مند می شوند، چرا که آن را در زمینه ای برای تحقیقات خود در موضوعی خاص می یابند و یا از حل مسائل ریاضی لذت می برند، چرا که پاسخ پرسش های ذهنی و بی شمار خود را در آنها می یابند. انگیزه ی درونی یک حالت روان شناختی است و هنگامی حاصل می شود، که انسان خود را دارای کفایت لازم وخود مختاری ادراک کند. اگر چه تحقیقاتی که در این مورد صورت گرفته است، به هر یک از این دو عامل به طور جداگانه پرداخته است ولی این دو عامل با وحدت یافتن با هم است که معنا می یابند. در مورد کنترل گفته شده است که به دو بخش تقسیم می شود:

  1. فرصت کنترل
  2. توانایی کنترل.

توانایی کنترل به چه معنا است؟ فرض کنید شما فردی هستید که به مسافرت علاقه دارید و دوست دارید که بااتومبیل شخصی خود سفر کنید. در تعطیلات تابستانی به چند شهر سفر می کنید و از نقاط مختلف دیدن می کنید باز هم فرض کنید امسال شخص نیکوکاری کلیه هزینه های سفر شما را برای دو ماه تأمین می کند. او حتی برای شما تعیین می کند که از کدام جاده ها بگذرید و محل اقامت شما را در همه نقاط از قبل پیش بینی و رزرو می کند. شما فقط کافی است موافقت کنید که چنین پیشنهادی را می پذیرید؟ آیا این سفر هم مانند سفرهای قبلی برایتان لذت بخش است؟ پاسخ هر دو پرسش احتمالاً منفی است. زیرا این فرد اختیار شما را از شما گرفته است.گویی شما ماشینی هستید که هر چه وی دستور می دهد باید اجرا کنید. در چنین سفری هرگز احساس نمی کنید که خود مختارید. در کلاس های درس به طور معمول چنین چیزی همه روزه به اجرا در می آید. ما به دانش آموزان می گوییم که در هر لحظه باید کجا باشند، چه بکنند، چه مدت به کاری مشغول باشند و با یک چنین کسی فعالیت کنند، اگر بسیاری از دانش آموزان به یک چنین برنامه ی آموزشی پاسخ منفی می دهند، شگفت آوراست نیست. البته شما به عنوان یک فرد بزرگسال می توانید پیشنهاد چنان سفری را رد کنید. اما کودکان که مجاز نیستند بر خلاف رأی اولیای آموزشی عمل کنند. این گونه است که این دانش آموزان به سفر تحمیلی می روند و به مدرسه می آیند در حالی که همگی بر این باورند که بر آموزش خویش کنترل مشخصی ندارند و برای همین است که هرگز نمی توانند دارای انگیزه ی درونی برای آموزش باشند. علاوه بر این که کنترل به عنوان فرصتی برای انتخاب و تصمیم گیری است. به عنوان فرصتی برای انتخاب و تصمیم گیری هم تلقی می گردد. یعنی افرادی که در موقعیتی خاص خود را با کفایت می یابند، قادر به کنترل برآن موقعیت هم هستند. حتی هنگامی که در موردی خاص فرصت به طوری که فرد خواهان است، فراهم است. باز افرادی که خود را با کفایت نمی دانند، قادر به بهره گیری از فرصت مناسب نیستند. برای مثال، اگر به شما بگویند که اجازه دارید با یک هواپیما پرواز کنید و هر طور مایلید آن را هدایت کنید. وقتی شما از فنون خلبانی آگاهی ندارید، دادن چنین فرصتی برای شما بیهوده است. اما اگر پیشنهاد به این صورت باشد که در آغاز به شما آموزش خلبانی داده شود، باز هم تنها زمانی از این فرصت استقبال خواهید کرد که قادر به یادگیری دانش هوانوردی باشید. معلمان برای افزایش انگیزش درونی دانش آموزان می باید نخست محیط های آموزشی را برای فرصت کنترل دانش آموزان بر امور مختلف آماده کنند و دوم از توانایی دانش آموزان در اجرای فعالیت ها اطمینان یابند. در واقع اطمینان یافتن از توانایی دانش آموزان از فرصت کنترل داشتن ایشان مهم تر است، زیرا اگردانش آموزان خود را برای فعالیت ها با کفایت ندانند از هیچ فرصتی نمی توانند بهره بگیرند و ممکن است به نتایج بدی نیز منجر گردد، اما هنگامی که دانش آموزان در موردی خاص خود را با کفایت تشخیص می دهند، حتی اگر فرصت کنترل شخصی به آنها داده نشود، باز هم تمایل دارند در آن کار اوقات خود را صرف کنند(فایق یوسفی، 1392).

سایت ما حاوی حجم عظیمی از مقالات دانشگاهی است . فقط بخشی از آن در این صفحه درج شده شما می توانید از گزینه جستجو متن های دیگری از این موضوع را ببینید 

کلمه کلیدی را وارد کنید :