اندازه گیری فرار مالیاتی در ایران

  در سال های اخیر ، در بعضی از کشورها ، دولت ها و محققان سعی در اندازه گیری میزان فرار مالیاتی ، برای مالیات های خاص و نیز برای کل سیستم مالیاتی داشته اند . لیکن اندازه گیری میزان دقیق فرار مالیاتی در کشور ایران، با مشکلاتی روبه رو بوده است که از اهم موانع در راه تخمین فرار مالیاتی می توان به موارد زیراشاره کرد: 1-  ناتوانی در استفاده از روش های مستقیم اندازه گیری ( چرا که مردم مقادیر فرار مالیات شان را ابراز نمی کنند)

2-  انجام نشدن تحقیق جامع در مورد میزان فرار مالیاتی در هر یک از شاخه های مشمول مالیات در ایران. 3- تفاوت تعاریف بین المللی مالیات با تعاریف مالیات در ایران ، به نحوی که برخی از درآمدهایی که در ایران جزو درآمدهای مالیاتی محسوب نمی گردد، در سایر کشورها سهم عمده ای از درآمدهای مالیاتی را به خود اختصاص داده است. 4-  عدم تطبیق آمارهای مراکز مختلف 5-  محرمانه بودن اطلاعات مربوط اما با این حال به دلیل آثار سوئی که فرار مالیاتی بر اقتصاد کشور دارد ، به توجه و بررسی بیشتری در این زمینه نیاز است. به طور کلی ، فرار مالیاتی سبب می شود که درآمدهای مورد نیاز دولت برای هزینه های دولت تامین نگردد و در نتیجه خدماتی که دولت می باید آن را فراهم سازد ، در حد مورد نیاز و باکیفیت ارائه نشود.( برگرفته از سایت www.hesabiran.ir)   2-16-اندازه گیری ظرفیت مالیاتی و تعریف آن نیاز دولت ها به اعتبارمالی برای ایفای وظایف و مسولیت های تأمین و حراست از مرزها ، ارایه کالاها و خدمات عمومی ، تثبیت و نظایر آن در جامعه ، آن ها را برآن می دارد تا از راه های گوناگون به تأمین اعتبار مالی اقدام کنند . مالیات به عنوان یکی از مهم ترین راه های تأمین اعتبار مالی از آغاز شکل گیری جوامع و دولت ها همیشه مورد توجه و بررسی بوده است . مالیات ها جدا از نقش اصلی خود یعنی تأمین اعتبار مالی ، نقش های کلیدی دیگری نظیر تثبیت ، کاهش نوسان های اقتصادی ، هدایت فعالیت های اقتصادی و توزیع مجدد درآمد  را نیز بر عهده دارند که این امر اهمیت شناخت آن را دو چندان می کند .با توجه به اهمیت و نقش مالیات ها در اقتصاد ، برآورد ظرفیت مالیاتی به منظور افزایش درآمدهای مالیاتی در جامعه از موضوع های کلیدی در علم اقتصاد است . ظرفیت مالیاتی هنگامی بدون تورش برآورد می شود که ابتدا تعریف دقیق و جامعی از مفهوم ظرفیت مالیاتی داشته باشیم.که در این تحقیق ظرفیت مالیاتی این گونه تعریف می شود : ظرفیت مالیاتی  بیشترین مالیاتی است که با توجه به سطح توزیع آن و ترکیب درآمد و قوانین هر کشور در یک دوره بلند مدت قابل اخذ است . طبیعی است اگر در یک دوره اخذ مالیات بیش از ظرفیت مالیاتی باشد سبب کاهش درآمد جامعه و درآمد مالیاتی  در سال های آتی خواهد شد و اگر کمتر از ظرفیت بالقوه مالیاتی باشد دولت برای رسیدن به اهداف اقتصادی خود با مشکلات مالی مواجه خواهد شد . (مهرگان،1383) ظرفیت مالیاتی در واقع اطلاعات لازم در مورد ظرفیت یک کشور و یا یک منطقه در تجهیز منابع مالیاتی برای پاسخگویی به مشکلات مالی و اجرایی سیاست های اقتصادی را فراهم می آورد. (عرب مازار،1388) به عبارت دیگر ظرفیت مالیاتی در واقع حجم مالیاتی  است که جامعه توان پرداخت آن را دارد و این توان از یک طرف متکی بر درآمدها ، مصارف و سرمایه گذاری هاست و از طرف دیگر ، بر اهداف بلند مدت و برنامه ریزی های کوتاه مدت و میان مدت متکی است . وقتی بیان می شود که ظرفیت مالیاتی کشور برابر A ریال است ، این ظرفیت الزاماٌ با توجه به حد بهینه مالیاتی تعیین شده و به همین علت است که به اختصار از حد بهینه مالیاتی و ظرفیت مالیاتی به عنوان اصلاحات معادل استفاده می شود. زمانی می توان کارایی نظام مالیاتی را دقیق بررسی کرد و درباره آن نظر داد که ظرفیت مالیاتی جامعه به دقت برآورد شود و سپس ظرفیت مالیاتی تخمین زده شده با مالیات های وصولی نیز مقایسه شود . اقتصاد دانان معمولا از نسبت مالیات به GDP برای ارزیابی عملکرد مالیاتی استفاده می کنند . در واقع ، نسبت مالیاتی که پیش بینی می شود عملکرد متوسط مالیاتی را نشان می دهد که به صورت ظرفیت مالیاتی تلقی می شود . طبق تعریفی دیگر ، ظرفیت مالیاتی ، ظرفیت اقتصادی یک کشور در تحمل فشار انواع مالیات هاست ، به عبارتی دیگر ، میزانی که مردم می توانند مالیات بپردازند . در مورد ظرفیت مالیاتی تعاریف متعددی وجود دارد اما به طور کلی می توان گفت ظرفیت مالیاتی حداکثر مالیاتی است که با توجه به سطح توزیع درآمد ، ترکیب آن و قوانین موجود هر کشور در یک دوره بلند مدت قابل وصول است . تعیین ظرفیت مالیاتی کار دشوار و سختی می باشد . مهمترین وسیله انندازه گیری و سنجش ظرفیت مالیاتی ، درآمد سرانه افراد یک کشور است  . از ظرفی ظرفیت مالیاتی یا نسبت مالیاتی ( نسبت مالیات به GDP ) شاخصی برای مقایسه عملکرد مالیاتی کشورها می باشد . ظرفیت مالیاتی درآمد ملی ، توانایی های مالی درآمد ملی است که موجب ایجاد درآمدهای مالیاتی در چارچوب قوانین موجود می شود . این ظرفیت می تواند در محدودیت های مختلف انسانی ، اقتصادی ، سیاسی و قانونی مورد ارزیابس قرار گیرد . (فلاحتی ،1389) تعاریف دیگری برای ظرفیت مالیاتی موجود می باشد که در یکی از کامل ترین آن ها ظرفیت بالقوه مالیاتی به دو نوع زیر تقسیم شده است : 1 . ظرفیت بالقوه قانونی ( با اتکاء به تولید و قوانین مالیاتی موجود )

  1. ظرفیت بالقوه اقتصادی ( با اتکاء به تولید و قوانین سایر کشورها )

ظرفیت بالقوه قانونی مالیات میزان مالیاتی است که در یک کشور با توجه به قوانین حاکم در یک کشور اخذ می شود . ظرفیت بالقوه اقتصادی مالیات در یک کشور توان بالقوه اقتصاد آن کشور در خلق مالیات ، فارغ از قوانین و مقررات مالیاتی خود آن کشور و با فرض اعمال نظام مالیاتی کشورهای هم گروه و مشابه از نظر اقتصادی تعریف می شود .( عرب مازار ،1387) در تعاریف دیگرظرفیت مالیاتی یک جامعه ظرفیتی است که در حدود آن تمامی برداشتهای مالیاتی جامعه اعم از مالیات بر درآمد و نرخ مالیات یا مالیات بر ثروت تعیین می شوند. ظرفیت مالیاتی برابر است با تولید منهای مقداری که برای حداقل زندگی مورد نیاز است . همچنین اندازه ای است که مردم می توانند مالیات بپردازند. تعیین ظرفیت مالیاتی مردم کار دشواری است زیرا تا حد زیادی به این مسئله مربوط است که دولت مالیاتها را به مصرف چه کارهایی میرساند. حد ظرفیت مالیاتی ممکن است نقطه ای تلقی شود که بیش از آن مالیات بندی اضافی از نظر اقتصادی نتایج زیان آور به بار آورد و از مبالغ عواید مالیاتی درگذرد,ظرفیت مالیاتی همان توانایی پرداخت فرد و جامعه است. بنابراین پایه ای جداگانه مورد بررسی قرار می گیرد و ظرفیت مالیاتی فرد به درآمد یا ثروت یا هزینه بستگی دارد. ظرفیت مالیاتی جامعه به درآمد ملی، سرمایه ملی، جمعیت و ساختار آن و توزیع درآمد بستگی دارد. ظرفیت مالیاتی را می توان اخذ مالیات بالقوه کشور بر اساس قوانین، حجم کلی درآمد و الگوی توزیع درآمد جامعه تعریف کرد. همچنان که از تعاریف بر می آید ظرفیت مالیاتی بیشتر به دو عامل درآمد ملی و سرمایه ملی بستگی دارد. (امینی؛1387)

سایت ما حاوی حجم عظیمی از مقالات دانشگاهی است . فقط بخشی از آن در این صفحه درج شده شما می توانید از گزینه جستجو متن های دیگری از این موضوع را ببینید 

کلمه کلیدی را وارد کنید :