با عنوان : تحلیل ژئوپلیتیک عوامل تأثیرگذار بر واگرایی های ایران و ترکیه

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد رشت

 دانشکده علوم انسانی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M. A.)

رشته : جغرافیای سیاسی

عنوان:

تحلیل ژئوپلیتیک عوامل تأثیرگذار بر واگرایی های ایران و ترکیه

استاد راهنما:

جناب دکتر کشور دوست

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان                      صفحه

چکیده 1

مقدمه. 2

فصل اول : کلیات پژوهش

1-1- اظهار مسأله. 5

1-2- سوال پژوهش.. 5

1-3- فرضیات پژوهش.. 6

1-4- اهداف پژوهش.. 6

1-5- ضروریات و اهمیت پژوهش.. 6

1-6- روش پژوهش و مراحل آن. 6

1-7- روش تجزیه و تحلیل داده ها 7

1-8- بهره وران پژوهش.. 7

1-9- سازماندهی پژوهش.. 7

1-10- انگیزه پژوهش.. 8

1-11- معضلات پژوهش.. 8

1-12- پیشینه پژوهش.. 8

1-13- محدوده جغرافیایی پژوهش.. 9

1-14- واژه ها و مفاهیم پژوهش.. 9

1-14-1- تعریف ژئوپلیتیک… 9

1-14-2- تعریف خاورمیانه. 9

1-14-3- تعریف واگرایی.. 9

1-14-4- تعریف تحلیل.. 10

فصل دوم : مبانی تئوری( نظری)

2-1- تعاریف ژئوپلیتیک از دیدگاه های گوناگون. 12

2-2- تاریخچه و اهمیت ژئوپلیتیک… 13

2-3- ویژگی ها و تحول نظری ژئوپلیتیک… 13

2-4- جهانی شدن و تحول مفهومی ژئوپلیتیک… 14

2-5- رویکرد ژئوپلیتیک در دوران جدید (ژئوپلیتیک پست مدرن). 15

2-6- دیدگاه های جدید در ژئوپلیتیک… 17

2-7- عوامل موثر در ژئوپلیتیک… 18

2-8- واگرایی.. 18

2-9- همگرایی.. 19

2-10- تعریف جغرافیای سیاسی.. 19

2-11- پوزیتیویسم. 21

2-12- ظهور مکتب ساختارگرایی.. 23

فصل سوم : موقعیت جغرافیایی ایران و ترکیه

3-1- موقعیت جغرافیایی ایران. 31

3-1-1- ویژگی های طبیعی.. 33

3-1-2- موقعیت و فضا 34

3-1-3- جمعیت ایران ترکیب قومی- نژادی- مذهبی.. 34

3-1-4- ویژگی های انسانی و نژادی.. 35

3-1-5- ویژگی دینی و مذهبی.. 35

3-1-6- ویژگی قومی و زبانی.. 35

3-1-7- اقتصاد ایران. 37

3-2- موقعیت جغرافیایی ترکیه. 39

3-2-1- شهرها و بنادر مهم. 42

3-2-2- جمعیت، ترکیب و پراکندگی آن. 43

3-2-3- نژاد ترک در ترکیه. 44

3-2-4- اقتصاد ترکیه. 47

فصل چهارم : یافته های پژوهش

4-1- ژئوپلیتیک ایران. 50

4-1-1- جایگاه ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک ایران در منطقه آسیای جنوب غربی.. 50

4-2- ژئوپلیتیک ترکیه در منطقه. 52

4-2-1- معضلات ترکیه با کشورهای همجوار و خارج از قلمرو ملی.. 53

4-2-2- ژئوپلیتیک آب… 53

4-3- روابط ایران و ترکیه از زمان عثمانی تا به امروز. 54

4-3-1- روابط ایران و ترکیه در دوره پهلوی.. 55

4-4- جایگاه ایران و ترکیه در ساخت قدرت و سیاست منطقه خاورمیانه. 56

4-5- روابط ایران و ترکیه در سایه تحولات سوریه. 59

4-6- تنگه های استراتژیک موجود در منطقه. 60

4-6-1- ژئوپلیتیک تنگه هرمز و مزایای اقتصادی آن برای ایران. 61

4-6-2- اهمیت راهبردی تنگه هرمز برای اقتصاد جهان. 63

4-6-3- تنگه داردانل و تنگه بسفر. 63

4-6-4- موقعیت ترانزیتی ممتاز ترکیه. 64

4-7- عوامل همگرا و واگرا در روابط ایران و ترکیه پس از به قدرت رسیدن حزب اسلام گرای عدالت و توسعه در ترکیه (2009-2002). 64

4-7-1- کوشش برای تبدیل شدن به یک قدرت منطقه ای؛ رقابت یا همکاری.. 64

4-7-2- توجه ترکیه و ایران به مسائل خاورمیانه. 66

4-7-3- عوامل همگرا در روابط ایران و ترکیه در دوران حکومت حزب اسلام گرای عدالت و توسعه. 69

4-7-4- ایران و ترکیه دو کشور غیر عرب منطقه. 72

4-7-5- شکست طرح انزوای ایران. 73

4-7-6- افکار عمومی ترکیه. 73

4-7-7- عوامل واگرا در روابط ایران و ترکیه در دوران حکومت حزب اسلام گرای عدالت و توسعه. 73

4-7-8- نگاه متفاوت به مسائل جهانی و منطقه ای.. 74

4-7-9- مسأله ی هسته ای ایران. 74

4-7-10- رقابت دو کشور در مناطق آسیای مرکزی، قفقاز و خاورمیانه. 75

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

4-7-11- تأثیر مسأله ی کُرد بر روابط دو کشور. 75

4-7-12- روابط ترکیه و امریکا و تأثیر آن بر روابط ایران و ترکیه. 75

4-7-13- روابط ترکیه و اسرائیل و تأثیر آن بر روابط ایران و ترکیه. 77

4-8- مطالعه اختلافات، ادعاها و منازعات مرزی و ارضی در کشور ایران و ترکیه. 78

4-9- جایگاه و تأثیر ایران و ترکیه در تحولات منطقه ای.. 81

4-10- تحولات خاورمیانه و شمال آفریقا: (تأثیر بر روابط ایران و ترکیه). 86

4-11- تأثیر ترکیه در تحولات اخیر کشورهای منطقه. 90

4-12- مطالعه و مقایسه اقتصاد ترکیه با اقتصاد ایران. 90

4-12-1- روابط اقتصادی ایران و ترکیه در گرو روابط سیاسی.. 93

4-13- تأثیر فرهنگی ایران و ترکیه در آسیای مرکزی و قفقاز. 96

4-14- موانع همگرایی ایران و ترکیه در مناطق آسیای مرکزی و قفقاز. 100

4-14-1- تقابل ایدئولوژیک (اسلام گرایی و دنیاگرایی). 101

4-14-2- تقابل تأثیر های منطقه ای.. 102

4-14-3- رقابت اقتصادی.. 104

4-14-4- عامل امنیتی.. 106

فصل پنجم : ارزیابی ، نتیجه گیری ، ارائه راهکار و پیشنهاد

5-1- ارزیابی فرضیه ها 109

5-1-1- رقابت ایدئولوژیک تأثیر مهمی در واگرایی های دو کشور ایران و ترکیه دارد. 109

5-1-2- رقابت منطقه ای باعث واگرایی های دو کشور ایران و ترکیه می گردد. 109

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

5-2- نتیجه گیری.. 110

5-3- تجزیه و تحلیل.. 113

5-4- ارائه پیشنهاد. 113

منابع و مأخذ. 114

چکیده

روابط ایران و ترکیه در طول تاریخ همواره فراز و فرودهای بسیاری را طی نموده و این روابط مختص     دهه های اخیر نبوده، دو کشور بخاطر همسایگی با یکدیگر از زمان امپراطوری عثمانی روابطشان به شکل معمول ادامه داشته می باشد. همان گونه که از عنوان کامل پایان نامه کارشناسی ارشد پیداست نوشتار حاضر به دنبال آن می باشد تا عواملی که باعث واگرایی بین دو کشور ایران و ترکیه می گردد را مورد مطالعه دقیق قرار دهد.

ایران و ترکیه دو بازیگر قدرتمند در منطقه پیرامونی محسوب می شوند که هر کدام اهداف مشخصی را دنبال می کند تا به عنوان یک قدرت منطقه محسوب شوند.

ترکیه در کوشش می باشد تا جایگاه بهتری نسبت به گذشته در تحولات خاورمیانه به دست آورد و تأثیر موثری در منطقه داشته باشد از طرف دیگر جمهوری اسلامی ایران نیز اهداف مشخصی را در منطقه دنبال می کند تا به عنوان یک قدرت برتر منطقه محسوب گردد. هر دو کشور خواهان تأثیرگذاری بیشتر در منطقه خاورمیانه هستند که این اقدام به نوبه خود باعث می گردد بر روابط دو کشور تأثیر بسزایی داشته باشد و باعث واگرایی بین دو کشور گردد.

در این پایان نامه داده ها به صورت نقشه و جدول مورد بهره گیری قرار گرفته می باشد و روش کار به صورت توصیفی- تحلیلی می باشد.

همان گونه که سه عنصر دین، اقتصاد و امنیت تأثیر اصلی را در همسویی منافع ایران و ترکیه بازی می کند و در حقیقت زمینه های اصلی گسترش روابط دو کشور همین سه عنصر می باشد در نقطه مقابل می توانیم سه عنصر در واگرایی روابط ایران و ترکیه تصریح کنیم مانند آن:

1- تأثیر قدرت جهانی و منطقه ای

2- ایدئولوژیک

3- سیاسی

این مسئله به اثبات می رسد که روابط ایران و ترکیه از نظر سیاست خارجی ترکیه به سمت تضادهایی پیش رفته می باشد. قابل ذکر می باشد که با تغییر ماهیت سیاست خارجی ترکیه نسبت به ایران و کوشش روزافزون این کشور برای الگو قرار گرفتن در منطقه خاورمیانه و همچنین موضع گیری تند این کشور علیه سوریه، عراق نوعی تیرگی در روابط بین ایران و ترکیه می توان نظاره نمود.

واژه کلیدی: ایران، ترکیه، واگرایی، منطقه خاورمیانه

مقدمه

تجربه ی تاریخی ایران و ترکیه در دو قرن معاصر از بسیاری جهات شبیه و یکسان می باشد هیچ یک از این دو کشور در قرن نوزدهم که سلطه استعماری سکه ی رایج در جهان و کشورهای اسلامی بود به گونه رسمی مستعمره نشده اند. این دو کشور به عنوان بازماندگان دو امپراطوری ریشه دار و بزرگ منطقه، هر دو دارای تاریخی طولانی از ملیت و هویت ملی هستند و به سبب همسایگی با یکدیگر، در طول تاریخ و دهه های اخیر روابطی حسنه، به خصوص از لحاظ اقتصادی با هم داشته اند. صرف نظر از مطالعه تاریخی روابط ایران و ترکیه، نوعی دگرگونی اساسی در سطح روابط دو کشور ایران و ترکیه در چند دهه اخیر دیده     می گردد.

ترکیه در دوره حکومت اسلام گرایان و حزب عدالت و توسعه توجه بیشتر به خاورمیانه معطوف گردیده و کوشش داشته در منطقه خاورمیانه خود را به عنوان قدرت برتر مطرح نماید. در این ارتباط علی رغم     همکاری های گذشته و تقابل های فرهنگی و همسایگی با یکدیگر با در نظر داشتن دو کشور برای قرار گرفتن در سکوی برتری در منطقه ی خاورمیانه نشانه هایی از رقابت و درگیری در روابط دو کشور ایران و ترکیه دیده می گردد. (onis, 2007: 16)

کشورهای آلمان و هلند و امریکا بنا به تقاضای ترکیه از «ناتو» آمادگی خود را برای استقرار موشک های پاتریوت در مرز مشترک ترکیه با سوریه اعلام کرده اند، ایران استقرار سپر موشکی امریکا در ترکیه به ویژه مناطق همجوار مرز با ایران را تهدید جدی برای امنیت ملی خود می داند و در این ارتباط به وضوح به ترکیه اعتراض کرده می باشد.

بر اساس نظریه باری بوزان در خصوص روابط ایران و ترکیه بایستی گفت هر دو کشور کوشش دارند در منطقه شبکه ای از همکاری های سیاسی، اقتصادی و امنیتی را با بازیگران دولتی و حتی غیر دولتی آن منطقه یا بازیگران فرامنطقه ای که در منطقه حضور دارند شکل دهند و این شبکه را رهبری کنند.

ترکیه بنابر استراتژی خود که معطوف به متوازن کردن سیاست خارجی می باشد، در صدد می باشد تا معضلات خود با همسایگان را به حد صفر برساند. در این طریقه دولت ترکیه به قدرت دیپلماتیک، چانی زنی و اقناع اهمیت فراوانی می دهد. اما مسأله ای که مطرح می باشد این می باشد که با وجود اینکه هر دو کشور ایران و ترکیه کوشش دارند به یک قدرت منطقه تبدیل شوند، آیا تعقیب این استراتژی، رقابت را در ارتباط ی بین ایران و ترکیه می طلبد یا همکاری را؟ در این خصوص جمهوری اسلامی ایران، با در نظر داشتن ماهیت ایدئولوژیک نظام حاکم از یک سو و توان فراوان جمعیتی، سرزمینی، اقتصادی و ویژگی های خاص ژئوپلیتیک و موقعیت استراتژیک آن در خاورمیانه از دیگر سو، تمایل دارد که به قدرت برتر منطقه تبدیل گردد و ترکیه در حقیقت با در نظر داشتن نزدیکی با غرب با بهره گیری از اوضاع نامناسب منطقه و کسب پرستیژ منطقه ای و بین المللی از یک سو به دنبال بهره گیری بهینه از قدرت نرم خود در عرصه سیاسی و بین المللی می باشد و از سوی دیگر در پی تثبیت تأثیر خود به عنوان بازیگری که ایجاد کننده نظم در تحولات بین المللی می باشد می باشد.

هدف از این پژوهش آن می باشد به اطلاعاتی دست یابیم که چه عواملی باعث واگرایی بین دو کشور ایران و ترکیه شده می باشد و برای این واگرایی ها چه راه حل هایی هست تا دو کشور ایران و ترکیه به سوی همگرایی پیش طریقه. (جلال درخشه، 1390: 34-33

 1-1- اظهار مسأله

ایران کشوری در جنوب غربی آسیا و در منطقه خاورمیانه و از غرب با ترکیه همسایه می باشد ایران واسطه قرار گرفتن در منطقه میانی اورآسیا موقعیتی راهبردی دارد و تنگه هرمز از راهبردی ترین مسیرهای        بین المللی کشتیرانی در جهان به شمار می آید. همچنین ترکیه در جنوب شرقی اروپا و جنوب غربی آسیا واقع شده می باشد. ترکیه از سه طرف به وسیله دریا احاطه شده می باشد و دارای 7 تنگه راهبردی بسفر و داردانل    می باشد.

ترکیه دارای پیشینه تاریخی و هویتی شناخته شده در منطقه می باشد و با تکیه به این قدرت کوشش به تأثیرگذاری فرهنگی- ایدئولوژیکی به کشورهای منطقه داشته و کوشش در ایجاد شکوفایی مجدد می باشد. به بیانی روشن تر سیاست دولت اردوغان را نمی توان به صرف احیای خلیفه گری یا عناصر اسلامی آن تعبیر نمود، بلکه علاقه سیاستمداران حزب عدالت و توسعه به دوران امپراطوری عثمانی را بایستی متناسب با متن جهانی تعریف نمود که خود را در آن می بینند در این متن؛ ارتباط با غرب در قالب عضویت در اتحادیه اروپا و شریک استراتژیک غرب بودن عناصر اصلی را تشکیل می دهند. از طرفی ایران به عنوان یک قدرت منطقه ای دارای تمدن عظیم و پیشینه تاریخی بزرگ و با ذخایر عظیم انرژی در پی تحکیم و تثبیت موقعیت خود در منطقه و تأثیرگذاری به کشورها و افزایش توان خود در حوزه های مختلف سیاسی- فرهنگی- اقتصادی در منطقه می باشد. حال بایستی دید حضور دو کشور ایران و ترکیه به عنوان قدرت منطقه ای چه تأثیرات متقابلی بر روابط دو کشور ایران و ترکیه در حوزه های مختلف سیاسی- اقتصادی- فرهنگی و … گذاشته و آیا این تأثیرات زمینه بروز همگرایی را فراهم می کنند یا موجب واگرایی بین دو کشور ایران و ترکیه می گردد.

تحلیل ژئوپلیتیک عوامل تأثیرگذار بر روابط ایران و ترکیه ما را به شناخت متغیرهای تأثیرگذار بر واگرایی ایران و ترکیه رهنمود کرده و رقابت ژئوپلیتیکی این دو کشور جهت تأثیرگذاری بر کشورهای منطقه را آشکارتر می کند . در این پژوهش به این برآیند دست یابیم که عوامل تاثیر گذار بر واگرایی های ژئوپلیتیک ایران و ترکیه کدامند .

تحلیل ژئوپلیتیک عوامل تأثیرگذار بر واگرایی های ایران و ترکیه

                     متغییر مستقل             متغییر وابسته

1-2- سوال پژوهش

1- عوامل تأثیرگذار بر واگرایی ژئوپلیتیکی ایران و ترکیه کدامند؟

 1-3- فرضیات پژوهش

1- رقابت منطقه ای باعث واگرایی ایران و ترکیه می گردد.

2- رقابت ایدئولوژیک تأثیر مهمی در واگرایی های دو کشور ایران و ترکیه دارد.

1-4- اهداف پژوهش

1- هدف علمی این پژوهش تحلیل ژئوپلیتیک عوامل تأثیرگذار بر واگرایی های ایران و ترکیه

2- هدف کاربردی این پژوهش مطالعه روابط ایران و ترکیه در منطقه و تأثیرگذاری آن بر کشورهای منطقه

3- دیگر ضرورت های این پژوهش واکاوی علل واگرایی ها و تأثیرات آن در منطقه خاورمیانه بزرگ می باشد

 1-5- ضروریات و اهمیت پژوهش

سیاست خارجی ترکیه در دوران حزب عدالت و توسعه دچار تغییرات اساسی و بنیادین گردید که «نوعثمانی گرایی جدید» نام گرفت. در نظر داشتن خاورمیانه جدید، فرهنگ جدید حاکم بر آن و ملاحظات بومی این منطقه، اساس سیاست خارجی ترکیه را تشکیل می دهد.

اما سیاست جدید حزب عدالت و توسعه همواره با این انتقاد روبرو بوده که در تعارض با سیاست های غربی گرایی این کشور بوده می باشد اما واقعیت آن می باشد که ترکیه درصدد ارتقای منزلت استراتژیک در خاورمیانه، ارتقای موقعیت خود به عنوان عضو ناتو و همچنین نزدیک شدن به دروازه های اتحادیه اروپاست. همچنين در نظر داشتن مسائل سیاسی و جنبه های ژئوپلیتیکی آن می تواند ره گشای پیش بینی های گوناگونی گردد که زمینه های بهتر اداره کردن هر بخشی از کشور را فراهم سازد. پس ضرورت        بایستی سیاست و جغرافيا را بهتر بشناسیم تا نحوه اداره کردن کشورآسان ترگردد، پژوهش حاضر         زمینه های شناخت ژئوپلیتيك و سياست و تأثیر آن را در توسعه يك كشور فراهم می سازد، تا با در نظر داشتن سایر کارهای انجام گرفته در این خصوص راه گشای پژوهش های آتی و نیز بهره گیری جویندگان و پژوهندگان این عرصه و عرصه های مرتبط با این مقوله باشد.

 1-6- روش پژوهش و مراحل آن

روش پژوهش در این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی می باشد اما به لحاظ شیوه و مدل تحقیقاتی به توضیح ذیل انجام می گردد.

روش گردآوری مطالب و اطلاعات مورد نیاز در این پژوهش از طریق مطالعه اسناد و منابع کتابخانه ای اعم از کتاب ها، مجله ها و مقالات و رساله های نوشته شده در خصوص موضوع پژوهش و مباحث مرتبط با آن و سایت ها و وبلاگ های مربوط به موضوع پژوهش در فضای مجازی جهت آگاهی و شناخت بیشتر موضوع موردنظر می باشد.

این پژوهش با بهره گیری از روش نظری و برگرفته شده از اصول علم جغرافیا و با تأکید بر جغرافیای سیاسی و سایر علوم مانند علوم سیاسی و با بهره گیری از شیوه مطالعات کتابخانه ای و جمع آوری اسناد و مدارک و اینترنتی می باشد که پس از تدوین اطلاعات به دست آمده طبقه بندی شده به رشته نگارش در آمده می باشد.

 1-7- روش تجزیه و تحلیل داده ها

برای تجزیه و تحلیل اطلاعات با در نظر داشتن نوع پژوهش اقدام می گردد که در این پژوهش نوع پژوهش بنیادی می باشد و از روش های استدلال و تحلیل عقلانی بهره گیری می گردد و بر پایه مطالعات کتابخانه ای و اینترنتی و بهره گیری از اسناد مختلف و پرسشنامه ها انجام می گردد.

 1-8- بهره وران پژوهش

وزارت کشور- سپاه پاسداران- استانداری ها- فرمانداری ها

وزارت امور خارجه

 1-9- سازماندهی پژوهش

این پایان نامه از 5 فصل تهیه می گردد که عبارتند از:

فصل اول کلیات پژوهش

فصل دوم آن مبانی نظری پژوهش

فصل سوم آن ویژگی های جغرافیایی ایران و ترکیه

فصل چهارم آن یافته های پژوهش

فصل پنجم: نتیجه گیری، ارزیابی فرضیه ها و پیشنهادات

تعداد صفحه :127

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com